ROSHAR

(„Na tym świecie nie ma nic stałego poza samymi burzami”. - Dalinar Kholin)

Roshar to nie tylko kontynent - to żyjący, oddychający i niezwykle brutalny ekosystem, który stanowi serce sagi "Archiwum Burzowego Światła". Jest to jedyny zamieszkany kontynent na planecie o tej samej nazwie, położony w systemie gwiezdnym zwanym Roshar's System wewnątrz szerszego uniwersum Cosmere. To świat, w którym magia nie jest rzadkim dodatkiem, lecz fundamentalną siłą fizyczną, która dyktuje warunki przetrwania każdemu stworzeniu, od najmniejszego sprena po najpotężniejszego króla.

Geografia i Geometria Świata

Roshar jest gigantycznym superkontynentem położonym na północnej półkuli planety. Cechuje się unikalnym kształtem, który przypomina matematyczny zbiór Julii - co nie jest przypadkiem, lecz dowodem na to, że kontynent został „zaprojektowany” przez siły wyższe (Adonalsium). Kontynent opada łagodnie ku zachodowi, co ma kluczowe znaczenie dla klimatu.

Wschodnie wybrzeże, znane jako Wybrzeże Nawałnic, to jałowe, wysmagane wiatrem skały, gdzie życie niemal nie istnieje. Im dalej na zachód, tym krajobraz staje się łagodniejszy, chroniony przez gigantyczne pasma górskie i osłony terenu. Wyjątkiem jest Shinovar - kraina na dalekim zachodzie, odcięta od reszty kontynentu wysokimi górami Mglistymi. To jedyne miejsce na Rosharze, które przypomina Ziemię: rośnie tu miękka trawa, drzewa nie chowają się przed wiatrem, a gleba pokrywa skałę. Dla reszty mieszkańców Rosharu Shinovar jest miejscem dziwnym i niemal świętym, gdzie „stąpanie po kamieniu” jest grzechem.

Arcyburze: Puls Planety

Najważniejszym zjawiskiem na Rosharze są Arcyburze. Są to gigantyczne nawałnice o niewyobrażalnej sile, które przetaczają się przez kontynent zawsze ze wschodu na zachód. Nie są to zwykłe burze meteorologiczne; Arcyburze niosą ze sobą Burzowe Światło - płynną energię Inwestytury, która zasila magię, fabriale i życie biologiczne.

Burze te są przewidywalne dzięki pracy matematyków zwanych meteorologami, co pozwala cywilizacjom chronić się w miastach budowanych zazwyczaj wewnątrz kanionów lub za naturalnymi osłonami skalnymi.

Architektura Rosharu jest całkowicie podporządkowana burzom: budynki mają opływowe kształty, a okna zawsze wychodzą na zachód (w stronę zawietrzną), by uniknąć fali uderzeniowej niosącej odłamki skał.

Ekologia i Biologia

Życie na Rosharze wyewoluowało tak, by przetrwać ekstremalne warunki. Większość roślin posiada właściwości „chowania się” - trawa cofa się do otworów w skale przy najmniejszym wstrząsie, a drzewa potrafią składać swoje gałęzie lub chować liście w twardych skorupach. Dominującą formą życia zwierzęcego są wielkoskorupiaki. Od małych chulli, używanych jako zwierzęta pociągowe, po gigantyczne przepastne bestie - prawie każde stworzenie posiada chitynowy pancerz chroniący przed wiatrem i piaskiem.

Niezwykle istotną rolę pełnią spreny - metafizyczne byty będące personifikacją idei, emocji lub zjawisk naturalnych. Spreny są wszędzie: spreny strachu gromadzą się wokół przerażonych ludzi, spreny wiatru tańczą w podmuchach burzy, a spreny ognia pojawiają się przy paleniskach. To właśnie dzięki symbiozie ze sprenami wiele stworzeń na Rosharze (jak wielkoskorupiaki) jest w stanie funkcjonować wbrew prawom grawitacji czy biologii.

Podziały Społeczne i Religia

Społeczeństwo Rosharu, szczególnie w państwach wschodnich jak Alethkar czy Jah Keved, opiera się na rygorystycznym podziale kastowym zależnym od koloru oczu.

Jasnoocy stanowią arystokrację i klasę rządzącą. Ich przywilej wywodzi się z legend o Świetlistych Rycerzach, których oczy płonęły blaskiem podczas dzierżenia Odpryskowych Ostrzy.
Ciemnoocy to klasa niższa, chłopi, rzemieślnicy i żołnierze. Choć mogą osiągnąć wysoki status materialny, ich pochodzenie zawsze stawia ich niżej w drabinie społecznej.

Dominującą religią jest Worinizm, który kładzie ogromny nacisk na powołania i talenty. Według tej wiary, po śmierci najlepsi wojownicy i rzemieślnicy udadzą się do Sal Spokoju, by pomóc Heroldom w odbiciu Tronu Niebios z rąk Pystkowców. Worinizm narzuca też surowe zasady obyczajowe, takie jak zakrywanie „bezpiecznej ręki” (lewej dłoni) u kobiet czy zakaz czytania i pisania dla mężczyzn, co uczyniło z kobiet główną warstwę uczonych i inżynierów.

Historia i Kosmologia: Honor i Odium

Historia Rosharu to cykl wzlotów i upadków zwanych Spustoszeniami. Przez tysiąclecia ludzkość walczyła z Pustkowcami w wojnie o przetrwanie, prowadzoną przez dziesięciu nieśmiertelnych Heroldów. Heroldowie zawarli Pakt Przysiąg, by więzić siły zniszczenia, jednak ostatecznie doprowadziło to do wydarzenia zwanego Porzuceniem Przysiąg, po którym Świetliści Rycerze zniknęli, pozostawiając po sobie jedynie mity i Odpryski.

W wymiarze boskim Roshar jest polem bitwy między trzema Odpryskami Adonalsium:

Honorem (Władcą Wichrów), który stworzył ludzi i zasady moralne, ale ostatecznie „zginął”.
Uprawą, która włada procesem wzrostu i zmiany, ukrywając się przed wzrokiem innych.
Odium, bóstwem czystej nienawiści, które dąży do zniszczenia systemu i ucieczki z Rosharu, by siać chaos w całym Cosmere.